در یک سال نخست عمر مجلس یازدهم حداقل ۹۵ طرح سوال از وزرا از سوی نمایندگان به امضا رسیده که در ۲۰ مورد بعد از عدم اقناع نماینده سوال کننده در کمیسیون تخصصی، سوال در صحن علنی مطرح شده است.

به گزارش سفیرافلاک، قانون‌گذاری و نظارت دو کارویژه مهم مجلس شورای اسلامی است که در قانون اساسی به آن اشاره شده است. اصل ۷۶ قانون اساسی تحقیق و تفحص در تمام امور کشور  و اصول ۸۸ و ۸۹ قانون اساسی استیضاح و سوال از رئیس جمهور و وزرا را بر عهده نمایندگان مجلس شورای اسلامی گذاشته است. 

مجلس یازدهم از هفتم خرداد ماه سال گذشته کار خود را آغاز کرد و  حالا یک سال از عمر چهارساله خود را سپری کرده است. هرچند نخستین سال عمر این مجلس با سال پایانی عمر دولت دوازدهم مقارن بود اما وکلای ملت بارها با ابزارهای نظارتی دلایل ضعفها، کاستی‌ها و قصور در اجرای وظایف و قوانین را از وزرا و دولتمردان پیگیر شدند. 

ا

* آنچه درباره سوال از وزیر باید بدانید

یکی از ابزارهای نظارتی مجلس سوال است؛ بر اساس ماده ۱۹۳ آیین نامه داخلی مجلس  هر یک از نمایندگان می‌توانند راجع به مسائل داخلی و خارجی کشور از وزیر مسئول درباره وظایف او سؤال نمایند. سؤال باید کتبی،‌صریح و مختصر بوده و به رئیس مجلس داده شود. رئیس مجلس، موضوع را در اسرع وقت به کمیسیون تخصصی ارجاع می‌نماید. کمیسیون موظف‌است حداکثر ظرف یک هفته جلسه‌ای با حضور وزیر و سؤال‌کننده تشکیل دهد. چنانچه وزیر در کمیسیون حاضر نشود و یا درصورت حضور،‌سؤال‌کننده قانع نگردد، کمیسیون به هیأت رئیسه اطلاع می‌دهد تا در اولین جلسه علنی سؤال نماینده قرائت و فورا برای وزیر مربوطه ارسال گردد و‌ظرف چهل و هشت ساعت تکثیر و دراختیار
نمایندگان قرار گیرد.

ماده ۱۹۴ آیین نامه داخلی مجلس می‌گوید: بر طبق اصل هشتاد و هشتم (۸۸) قانون اساسی، وزیر مورد سؤال مکلف است حداکثر ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ سؤال، در مجلس‌حضور یافته و پاسخ دهد، والا از
طرف رئیس مجلس بازخواست می‌شود، مگرآنکه وزیر رسماً و با عذر موجه تقاضای تأخیر حداکثر برای مدت یکماه‌نموده باشد که قبول این تقاضا منوط به رأی مثبت مجلس خواهد بود. پس از حضور، وزیر مورد سؤال و نماینده‌ای که سؤال نموده و یا نماینده منتخب‌سؤال کنندگان به ترتیب مقرر در این آیین‌نامه صحبت می‌نمایند.

بر این اساس درصورتی که سؤال کننده با پاسخ وزیر قانع نشود رئیس مجلس به تقاضای سؤال‌کننده موضوع را به کمیسیون تخصصی مربوط ارجاع‌می‌نماید. این کمیسیون مکلف است از تاریخ ارجاع سؤال، بدون فوت وقت، ظرف پانزده روز برای روشن شدن مطلب به هرطریق که صلاح بداند، اعم‌از خواستن سوابق امر و یا اخذ پاسخ کتبی یا شفاهی از شخص وزیر و هرگونه تحقیقات دیگری که لازم بداند، به موضوع رسیدگی نموده گزارش خود را‌تنظیم و به مجلس تقدیم دارد. این گزارش در دستور هفته بعد قرار خواهد گرفت و بدون بحث در مجلس قرائت خواهد شد.


* ۹۵ طرح سوال از وزرا در یک سال

بررسی های خبرنگار فارس نشان می‌دهد در یک سال نخست عمر مجلس یازدهم حداقل ۹۵ طرح سوال از وزرا از سوی نمایندگان به امضا رسیده که در ۲۰ مورد بعد از عدم اقناع نماینده سوال کننده در کمیسیون تخصصی، سوال در صحن علنی مطرح شده است.

درباره پاسخ وزرا در صحن علنی نیز چند حالت ممکن است پیش آید، اول اینکه نماینده سوال کننده قانع شود که دیگر از مجلس رای گرفته نمی شود اما در صورت عدم اقناع نماینده سوال کننده، پاسخ وزیر به رای مجلس گذاشته می‌شود و این مجلس است که درباره قانع شدن یا نشدن رای می‌دهد.

در صورتی که وزیر رای لازم را در مجلس کسب نکند، در واقع مجلس رای به قانع نشدن می‌دهد که رسانه‌ها از آن به عنوان کارت زرد یاد می‌کنند، هرچند در آیین نامه داخلی مجلس چنین اصطلاحی وجود ندارد.

در جدول زیر سوالاتی که در صحن علنی مطرح شده و سرنوشت آنها را مشاهده می‌کنید.

 عنوان تاریخ بررسیوزیر مخاطبنتیجه
۱ علت حذف ردیف اعتباری خودکفایی گندم از سال ۹۴ و انحصار واردات گندم برای برخی افراد ۱۳۹۹/۶/۱۹وزیر جهاد کشاورزیقانع شدن مشروط نماینده
۲علت عدم بهره برداری از فاز ۱۴ پارس جنوبی۱۳۹۹/۷/۹وزیر نفتوزیر کارت زرد گرفت
۳عدم ارایه راهکار های کارشناسی و نظارت جدی بر کنترل قیمت و اجاره بهای مسکن۱۳۹۹/۸/۶وزیر راه و شهرسازینماینده قانع شد
۴تاخیر در پرداخت حق‌الزحمه و حقوق معلمان۱۳۹۹/۱۰/۲
 
وزیر آموزش و پرورشنماینده قانع شد
۵علت عدم اجرای فیبر نوری بخصوص استانهای مرزی مثل سیستان وبلوچستان چیست؟۱۳۹۹/۱۰/۲وزیر ارتباطاتنماینده قانع شد
۶ تعیین تکلیف نیروهای قراردادی وزارت راه و شهرسازی۱۳۹۹/۱۰/۲۳
 
وزیر راه و شهرسازیقانع شدن مشروط نماینده
۷نحوه واگذاری و مشکلات شرکت کشت‌وصنعت نیشکر هفت‌تپه۱۳۹۹/۱۰/۹وزیر اقتصادوزیر کارت زرد گرفت
۸عدم افزایش حقوق کارکنان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری۱۳۹۹/۱۰/۲۳وزیر علوم وزیر کارت زرد گرفت
۹چرا دیپلماسی اقتصادی جدی گرفته نمی‌شود؟ 1399/10/30  وزیر امور خارجه
 
وزیر کارت زرد گرفت
 
۱۰علت تلاش برای مذاکره با آمریکا سه هفته بعد از شهادت سردار سلیمانی  1399/10/30وزیر امور خارجهوزیر کارت زرد گرفت
۱۱علت عدم اجرا و اعمال قانون برنامه ششم در خصوص پرداخت فوق العاده مناطق جنگی به نیروهای مسلح۱۴۰۰/۱/۲۴وزیر دفاعنماینده سوال کننده قانع شد
۱۲ علت عدم اجرای ماده ۷ قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی مبنی بر لزوم شفافیت و تسهیل شرایط صدور مجوزهای کسب و کار۱۴۰۰/۱/۳۱وزیر اقتصادوزیر کارت زرد گرفت
۱۳ ابهام در واگذاری ایران ایرتور ۱۴۰۰/۱/۳۱
 
وزیر اقتصاد
 
مجلس قانع شد
۱۴عملکرد وزارت آموزش و پرورش برای ارتقای وضعیت فرهنگیان و اجرای سند تحول۱۴۰۰/۲/۲۱
 
وزیر آموزش و پرورش
 
مجلس قانع شد
۱۵علت به کارگیری افراد بازنشسته و فاقد صلاحیت در مدیریت صندوق ذخیره فرهنگیان ۱۴۰۰/۲/۲۱وزیر آموزش و پرورشقانع شدن مشروط نماینده
۱۶علت واردات بی رویه کالا۱۴۰۰/۲/۲۸وزیر صنعت، معدن و تجارتوزیر کارت زرد گرفت
۱۷وضعیت بازار فولاد۱۴۰۰/۲/۲۸صنعت، معدن و تجارتمجلس قانع شد
۱۸علت ادغام یا انحلال برخی از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در شهرستان‌ها۱۴۰۰/۳/۴وزیر علوموزیر کارت زرد گرفت
۱۹عملکرد وزارت علوم در استفاده از سرمایه عظیم دانشجویان و ۸۰ هزار عضو هیئت علمی ۱۴۰۰/۳/۴
 
وزیر علوموزیر کارت زرد گرفت

علاوه بر موارد ذکر شده در جدول، محمد شریعتمداری هم ۲۵ شهریور ماه سال گذشته برای پاسخ به سوال عبدالرضا مصری به مجلس آمد اما به دلیل محرمانه بودن مباحث، نمایندگان به درخواست ۱۰ نفر از همکارانشان رای مثبت دادند و سوال به صورت غیر علنی بررسی شد. 

* وزرایی که کارت زرد گرفتند

در این میان مجلس در ۹ مورد به وزرا کارت زرد نشان داد که وزیر علوم با دریافت ۳ کارت زرد تا کنون رکورد دار بوده و وزرای امور خارجه و اقتصاد تا کنون هر کدام ۲ کارت زرد و وزرای نفت و صمت هر کدام یک کارت زرد از مجلس یازدهم دریافت کرده اند.

 در  وزیرتعداد کارت زردسوال
۱بیژن زنگنه، وزیر نفت۱علت عدم بهره برداری از فاز ۱۴پارس جنوبی
۲فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد۲نحوه واگذاری و مشکلات شرکت کشت‌وصنعت نیشکر هفت‌تپه- عدم شفافیت و تسهیل شرایط صدور مجوزهای کسب و کار
۳منصور غلامی، وزیر علوم۳عدم افزایش حقوق کارکنان وزارت علوم- علت ادغام یا انحلال برخی از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در شهرستان‌ها- عملکرد وزارت علوم در استفاده از سرمایه عظیم دانشجویان و ۸۰ هزار عضو هیئت علمی 
۴محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه۲چرا دیپلماسی اقتصادی جدی گرفته نمی‌شود؟- علت تلاش برای مذاکره با آمریکا سه هفته بعد از شهادت سردار سلیمانی 
۵محمدرضا رزم حسینی، وزیر صمت۱علت واردات بی رویه کالا

همچنان که اشاره شد کارت زرد در آیین نامه داخلی مجلس ذکر نشده و در واقع اصطلاحی است که درباره قانع نشدن نمایندگان مجلس شورای اسلامی از توضیحات وزیر در حین بررسی سؤال در صحن و رأی به وارد بودن سوال نماینده سوال‌کننده به کار می‌رود. 

این اصطلاح بعد از آن رایج شد که در مجلس هشتم و در جریان اصلاح آیین نامه داخلی، مجلس برای کارآمد کردن سوال از وزرا مقرر کردند تا هر بار قانع نشدن از وزیر در صحن علنی به منطله یک کارت زرد تلقی شده و بعد از ۳ کارت زرد استیضاح وزیر به جریان بیفتد که این اصلاحات از سوی شورای نگهبان تائید نشد و حالا تعدد کارت زردها به یک وزیر موجب استیضاح وی نمی‌شود و استیضاح ساز و کاری مستقل در آیین نامه داخلی مجلس دارند. 

انتهای پیام/

  • منبع خبر : فارس