یکی از کشاورزان منطقه بیرانشهر در گفتگو با خبرنگار سفیرافلاک با اشاره به وضعیت اراضی پائین‌دست اظهار داشت: آب سد ایوشان در برخی مواقع برای این منطقه باز می‌شود و بخشی از زمین‌ها از آن بهره‌مند می‌شوند، اما مشکل اصلی این است که کشاورزان برنامه مشخص و قابل اتکایی برای دریافت آب ندارند.

وی افزود: وقتی زمان و میزان آب مشخص نباشد، کشاورز نمی‌تواند درباره نوع کشت، سطح زیرکشت و هزینه‌های فصل زراعی تصمیم مطمئن بگیرد. گاهی آب به زمین‌ها می‌رسد، اما چون این روند ثابت و پیش‌بینی‌پذیر نیست، برنامه‌ریزی کشاورزی با نگرانی همراه می‌شود.

این کشاورز تأکید کرد: خواسته بهره‌برداران پائین‌دست، صرفاً رهاسازی مقطعی آب نیست، بلکه تعیین یک چارچوب روشن برای بهره‌مندی از سد است تا کشاورزان بتوانند براساس آن کشت کنند و معیشت خود را مدیریت کنند.

وی گفت: اگر برای اراضی پائین‌دست، به‌ویژه زمین‌های محدوده بیرانشهر، سهم مشخص و اجرایی تعریف شود، هم کشاورزان با اطمینان بیشتری وارد فصل کشت می‌شوند و هم مدیریت منابع آبی با آرامش و نظم بیشتری پیش می‌رود.

 کشاورزان نزدیک سد هم دغدغه معیشت دارند

یکی از کشاورزان اراضی بالادست سد ایوشان نیز با بیان اینکه کشاورزان این محدوده سال‌ها با امید به بهره‌مندی از آب سد کشت کرده‌اند، عنوان کرد: زمین‌های نزدیک سد نیز بخشی از ظرفیت کشاورزی منطقه هستند و خانواده‌های زیادی از همین زمین‌ها ارتزاق می‌کنند.

وی با اشاره به اینکه کشاورزان مناطق مختلف، دغدغه مشترک تأمین آب و حفظ تولید دارند، بیان کرد: اگر تصمیمی برای ساماندهی برداشت و توزیع آب گرفته می‌شود، باید به گونه‌ای باشد که همه بهره‌برداران دیده شوند و هیچ بخشی از کشاورزان احساس بی‌توجهی نکند.

این کشاورز تأکید کرد: راه‌حل، کم کردن سهم یک بخش به نفع بخش دیگر نیست، بلکه باید با افزایش ظرفیت تأمین آب، اجرای طرح‌های تکمیلی، مدیریت برداشت‌ها و تعیین سهم مشخص، زمینه استفاده عادلانه و پایدار از آب فراهم شود.

بیرانشهر باید در تخصیص دیده شود

هادی هاشمی‌نیا نماینده مردم خرم‌آباد و چگنی در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سفیرافلاک در این رابطه به سابقه احداث سد ایوشان اشاره کرد و گفت: سد ایوشان سال ۸۳ شروع به کار کرد و سال ۹۵ به بهره‌برداری رسید. اشتباهی که در این طرح رخ داد، این بود که برای پائین‌دست تخصیص آب در نظر گرفته نشد؛ در حالی‌ که زمین‌های بیرانشهر به دلیل نزدیکی به سد، می‌توانستند حق‌آبه داشته باشند.

وی افزود: در زمان مدیرعامل قبلی شرکت آب منطقه‌ای لرستان، این موضوع را پیگیری کردیم و برای آن طرح نوشتیم تا تخصیص لازم انجام شود. پس از آن، بازنگری صورت گرفت و مجوز بند انحرافی را از وزیر نیرو گرفتیم و قرار بود عملیات اجرایی آغاز شود، اما این موضوع مدام به امروز و فردا موکول می‌شود.

نماینده مردم خرم‌آباد و چگنی در مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: مسئله آب سد ایوشان باید با نگاه عادلانه و در نظر گرفتن حقوق کشاورزان پایین‌دست پیگیری شود؛ زیرا بی‌توجهی به این بخش، می‌تواند موجب افزایش نارضایتی و کاهش بهره‌وری اراضی کشاورزی منطقه شود.

توزیع آب نیازمند نگاه فنی و اجتماعی است

علیرضا کاکاوند مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی سفیرافلاک اظهار داشت: سد ایوشان با هدف تأمین آب کشاورزی احداث شده است و نه تخصیص شرب دارد و نه صنعت. بنا بوده این سد حدود ۳ هزار هکتار زمین را به‌صورت ثقلی آبی کند که از این میزان، فعلاً ۲ هزار و ۶۰۰ هکتار زمین آبی شده و مابقی هنوز باقی مانده است؛ سد هم جوابگوی ۳ هزار هکتار است.

وی افزود: این ۳ هزار هکتار عمدتاً مربوط به بالادست سد است و عده‌ای پیش از این ۳ هزار هکتار، آب سد را به‌صورت ثقلی برداشت می‌کنند و می‌گویند چون سد داخل زمین‌های آن‌هاست، باید حق‌آبه داشته باشند. در پائین‌دست نیز منطقه بیرانشهر قرار دارد که می‌گویند حق ما ضایع شده و آب باید به پائین‌دست بیاید.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان بیان کرد: با توجه به وضعیت موجود، امسال آمدیم و برای ۱۰۰ هکتار مجوز گرفتیم و در شورای حفاظت دلیل آوردیم که توزیع عادلانه نبوده است؛ البته توزیع از نظر فنی درست است، اما از نظر اجتماعی عادلانه توزیع نشده است. بر همین اساس، ۱۰۰ هکتار به پائین‌دست اضافه کردیم، منتها امسال ۲۰۰ هکتار کاشته بودند.

کاکاوند تصریح کرد: خیلی پیگیر بند انحرافی این سد هستیم. اگر این بند ساخته شود، پنج تا ۶ میلیون مترمکعب آب اضافه می‌شود و اگر آب اضافه شود، می‌توانیم زمین‌هایی را که در بالا تخصیص دارند، تخصیص دهیم. اما وقتی سراغ این موضوع رفتیم، گفتند باید دو طرح را خاتمه دهید و تمام کنید تا مجوز شروع یک طرح را بگیرید. هرچه فکر می‌کنم، طرحی نداریم که تمام کنیم و این دستور را مجلس تصویب کرده است؛ بنابراین بعضی جاها گیر می‌افتیم.

بند انحرافی؛ مسیر افزایش ظرفیت ایوشان

براساس اظهارات مسئولان، اجرای بند انحرافی سد ایوشان می‌تواند بخشی از نیاز آبی اراضی را پاسخ دهد و ظرفیت تازه‌ای برای تنظیم بهتر توزیع آب ایجاد کند. طبق گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، با ساخت این بند، پنج تا ۶ میلیون مترمکعب آب به ظرفیت موجود اضافه می‌شود و امکان ساماندهی بخشی از تخصیص‌ها فراهم خواهد شد.

با این حال، این طرح همچنان درگیر روندهای اداری و محدودیت‌های قانونی است. نماینده مردم خرم‌آباد و چگنی از اخذ مجوز بند انحرافی و تأخیر در آغاز عملیات اجرایی سخن می‌گوید و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای نیز شرط خاتمه دو طرح برای دریافت مجوز شروع طرح جدید را از موانع موجود عنوان می‌کند.

این شرایط نشان می‌دهد که حل مسئله ایوشان فقط در سطح مزرعه و میان بهره‌برداران ممکن نیست، بلکه نیازمند تصمیم‌گیری در سطح مدیریت منابع آب، رفع موانع اجرای طرح‌های تکمیلی و ایجاد برنامه‌ای شفاف برای بهره‌مندی کشاورزان است.

ایوشان به ساماندهی پایدار نیاز دارد

سد ایوشان امروز بیش از هر چیز به تصمیمی روشن، کارشناسی و عادلانه نیاز دارد؛ تصمیمی که هم ظرفیت واقعی سد را در نظر بگیرد و هم نیاز کشاورزانی را که معیشت آن‌ها به آب و زمین وابسته است. پایین‌دست در برخی مواقع از آب سد بهره‌مند می‌شود، اما نبود تخصیص رسمی و پایدار، برنامه‌ریزی کشاورزان را دشوار کرده و آن‌ها را نسبت به آینده کشت نگران کرده است.

در کنار این مسئله، کشاورزان اراضی نزدیک‌تر به سد نیز دغدغه تأمین آب و حفظ تولید دارند و همین موضوع نشان می‌دهد که راه‌حل ایوشان باید جامع باشد؛ نه محدود به یک بخش و نه بی‌توجه به بخش دیگر.

آنچه از سخنان کشاورزان، نماینده مردم و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای برمی‌آید، این است که توزیع آب در ایوشان تنها با محاسبات فنی به سرانجام نمی‌رسد و باید ملاحظات اجتماعی و معیشتی نیز در آن دیده شود. تکمیل بند انحرافی، بازنگری در تخصیص‌ها، مدیریت برداشت‌ها و اعلام برنامه روشن توزیع آب می‌تواند مسیر این سد را از بلاتکلیفی به سمت بهره‌برداری پایدار تغییر دهد.

اگر اجرای طرح‌های تکمیلی شتاب بگیرد و تصمیم‌ها از مرحله وعده و پیگیری اداری عبور کند، سد ایوشان می‌تواند نقش مؤثرتری در رونق کشاورزی، حفظ معیشت روستاییان و کاهش نگرانی بهره‌برداران منطقه ایفا کند.

انتهای خبر/