به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سفیرافلاک»، ورشوسازی یکی از هنرهای بسیار قدیمی و دیرینه در شهرستان بروجرد است که این هنر، ریشه در ذوق و سرپنجه‌های طلایی هنرمندانی دارد که با قلم‌زدن روی ورق ورشو، نقش و نگارهایی بسیار زیبا را خلق می‌کنند، هنری که باگذشت قرن‌ها همچنان در بین علاقه‌مندان به هنر از جایگاه خاصی برخوردار است و هر یک از این وسیله‌ها زینت‌بخش منازل شده است.

هنر ورشو را می‌توان در سماور، فنجان، قوری و قندان، بشقاب و سینی مشاهده کرد که هر یک دنیایی از زیبایی را در خود جای‌داده‌اند و هنوز هم با گذر از کوچه‌پس‌کوچه‌های بازار قدیمی بروجرد، صدای قلم‌زنی روی ورشو طنین‌انداز می‌شود و در نهایت هنرهایی خلق می‌شوند که به‌عنوان صنایع‌دستی و سوغات این دیار شناخته شده است.

برای بهتر دیده‌شدن هنر ورشو می‌توان اوج خلاقیت این هنر را در سماورسازی مشاهده کرد که توسط یکی از هنرمندان بروجردی، بزرگ‌ترین سماور دنیا به وزن ۲ تُن و با گنجایش ۴۰۰ لیتر آب در حیاط خانه تاریخی افتخارالاسلام قرار گرفته و تاکنون چند بار این سماور روشن شده و مورداستفاده قرار گرفته است.

تاریخچه ورشوسازی در بروجرد به قرن‌ها پیش برمی‌گردد که روی فلز نقش‌هایی ماندگار را حک می‌کنند ولی به‌مرورزمان این هنر کم‌رنگ شد که برخی از استادکاران و هنرمندان این رشته آستین همت بالا زدند و اجازه ندادند که این هنر ماندگار در صندوقچه خاطرات قرار گیرد و همچنان این هنر در بروجرد فعال است.

سال ۱۳۹۶ این هنر در فهرست آثار ملی ثبت شده و دو سال بعد بروجرد به‌عنوان شهر ملی ورشو معرفی شد ولی باتوجه‌به ظرفیتی که در این زمینه وجود دارد، بروجرد برای جهانی‌شدن معرفی شد و حالا در ایستگاه جهانی‌شدن قرار گرفته است.

سه سال پیش بنای تاریخی تکیه موثقی در بافت تاریخی بروجرد به‌عنوان خانه ورشو افتتاح شد و علاقه‌مندان به این هنر تاریخی در این خانه مشغول فعالیت هستند و احیای این هنر اصیل سبب شد تا شرایط برای هنرمندانی که علاقه داشتند، فراهم شود.

بروجرد، پایتخت ورشوسازی در تاریخ ایران

سجاد عالیخانی، معاون میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سفیرافلاک»، اظهار داشت: شهرستان بروجرد در سال ۱۳۹۷ با شایستگی به‌عنوان شهر ملی ورشوسازی به ثبت رسید و از همان تاریخ، تهیه و تکمیل پرونده ثبت جهانی در شورای جهانی صنایع‌دستی در دستور کار راهبردی معاونت قرار گرفت. 

وی افزود: فرایند ثبت جهانی یک فرایند صرفاً اداری نیست، بلکه نیازمند استقرار استانداردهای زنجیره ارزش است که ما در این مدت گام‌های مهمی شامل توسعه آموزش‌های مهارتی، ساماندهی صنفی از طریق تأسیس انجمن ورشوسازی و همچنین رفع گلوگاه مواد اولیه برداشته‌ایم. 

معاون میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان تصریح کرد: پرونده مطالعاتی و مستندنگاری‌های لازم آماده‌سازی شده و با رفع مانع بنیادین یعنی بهره‌برداری از خط تولید ورق ورشو، این پرونده با هماهنگی اداره کل ثبت آثار و وزارت، وارد فاز ارزیابی میدانی و بازدید ارزیابان بین‌المللی خواهد شد تا طبق جدول زمان‌بندی وزارتخانه به مرحله نهایی ثبت برسد.

عالیخانی با اشاره به ظرفیت و سابقه بروجرد در هنر ورشوسازی، بیان کرد: بروجرد پایتخت و شناسنامه هنر صنعت ورشوسازی در تاریخ ایران است؛ دیاری که اساتید چیره‌دست آن بیش از دو سده مهارتِ فرم‌دهی، ساخت و قلم‌زنی بر روی این آلیاژ خاص را زنده نگه داشته‌اند که در این رشته بیش از ۲۰۰ هنرمند و صنعتگر به‌صورت تخصصی در حوزه فلز و به‌ویژه ورشوسازی و قلم‌زنی فلز در کارگاه‌های انفرادی، خانگی و کارگاهی متمرکز می‌باشند که این جامعه آماری نشان‌دهنده یک بنیه مهارتی قدرتمند و پویایی این هنر در کالبد اقتصادی شهر است.

وی با اشاره به مهم‌ترین موانع ثبت جهانی هنر ورشو بروجرد، گفت: ثبت جهانی سه پیش‌نیاز کلیدی دارد که شامل آموزش و تربیت نسل جدید، انسجام تشکیلاتی تولیدکنندگان و پایداری زنجیره تأمین مواد اولیه که برای دو بخش اول، از سال ۹۷ دوره‌های متعدد آموزش تخصصی برای هنرجویان برگزار شد و با افتتاح و استقرار رسمی انجمن ورشوسازی در تکیه تاریخی موثقی، مدیریت تخصصی و بازاریابی منسجم شکل گرفت. 

معاون میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان عنوان کرد: اما مهم‌ترین و ساختاری‌ترین مانع در این مسیر، کمبود و عدم دسترسی پایدار به ورق ورشو بود که به‌عنوان دغدغه اصلی ما پیگیری شد و خوشبختانه با برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، در مراحل پایانی پرداخت تسهیلات کلان حمایتی برای ایجاد و راه‌اندازی کارخانه تولید ورق ورشو قرار داریم که با رفع این مانع، چرخه تولید این هنر بومی خودکفا شده و مانع اصلی پرونده بین‌المللی برطرف خواهد شد.

ثبت جهانی ورشو بروجرد، محرک قوی اقتصادی

عالیخانی به آثار اقتصادی و گردشگری بروجرد در صورت جهانی‌شدن اشاره کرد و افزود: ثبت جهانی یک رخداد تبلیغاتی صِرف نیست؛ بلکه یک محرک قوی اقتصادی است. این عنوان بین‌المللی، بروجرد را مستقیماً وارد نقشه گردشگری جهانی صنایع‌دستی و بازارهای بین‌المللی می‌کند و از لحاظ اقتصادی نیز منجر به رونق ملموس کسب‌وکارهای وابسته به زنجیره فلز، افزایش تقاضا، ارزش افزوده و ارتقای چشمگیر درآمد هنرمندان می‌شود. 

وی یادآور شد: مهم‌تر از همه این است که با ثبت جهانی هنر ورشو در بروجرد، سهم بسزایی در تثبیت و گسترش اشتغال در کارگاه‌های خرد، انفرادی و مشاغل خانگی خواهد داشت؛ چرا که بازار از حالت محدود منطقه‌ای به بازاری توریستی و صادرات‌محور تبدیل می‌شود.

معاون میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان با تأکید بر معرفی، توسعه بازار و آموزش نسل جدید گفت: برنامه ما بر اصل کاربردی‌سازی و دانش‌بنیان کردن این هنر استوار است که یکی از این موارد، تغییر رویکرد از اشیای تزئینی و موزه‌ای به کالای مصرفی و زندگی روزمره که با تأمین پایدار ورق از طریق کارخانه جدید، هزینه تمام‌شده کاهش می‌یابد و ورشو مانند گذشته، به ظروف و اقلام مصرفی خانوارها تبدیل می‌شود. 

عالیخانی اظهار داشت: همچنین توسعه علمی و دانشگاهی در دستور کار قرار دارد و به دنبال آن هستیم که ورشوسازی را از حالت انتقال تجربی صرف فراتر برده و آن را به‌عنوان یک‌رشته آکادمیک و مصوب دانشگاهی در مراکز آموزش عالی مطرح و تثبیت کنیم و از طریق انجمن ورشوسازی و ایجاد سازوکارهایی نظیر روزبازارهای هنر و خانه‌های خلاق، بازاریابی مستقیم و صادراتی این آثار را راهبری می‌کنیم تا میراث هویتی ما به ثروت پایدار برای مردم استان بدل شود.

به‌هرحال لازم است که موانع و مسائل برای ثبت جهانی ورشو بروجرد برطرف گردد تا هرچه زودتر شاهد رونق و معرفی این هنر که میراث گذشتگان است، باشیم.

انتهای خبر/