به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی سفیرافلاک، در سال‌های اخیر کاهش بارندگی‌ها و خشکسالی‌های پی‌در‌پی به‌عنوان یک موضوع مهم در کشور مطرح بوده است و تهدیدی برای امنیت غذایی و توسعه پایدار کشور به شمار می‌رود.

استفاده بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، تخریب جنگل‌ها و پوشش گیاهی، مدیریت نادرست منابع آب و افزایش جمعیت از جمله مواردی است که باعث هدررفت منابع آبی و تشدید خشکسالی می‌شود.

بنابراین، باتوجه‌به اهمیت آب در زندگی بشر لزوم توجه به راهکارهای مؤثر و پایدار و تدابیری جهت مدیریت چرخه آب در لرستان و دیگر نقاط کشور بیش‌ازپیش احساس می‌شود.

در این زمینه آبخیزداری، بهینه‌سازی مصرف آب در تمامی بخش‌ها، استفاده از فناوری‌های نوین، توسعه تأسیسات ذخیره‌سازی آب، مدیریت منابع آب، ترویج فرهنگ صرفه‌جویی، برنامه‌های آموزشی و تبلیغاتی و تدوین سیاست‌ها و قوانین مؤثر در مدیریت منابع آب می‌تواند به‌عنوان راهبردهای بلندمدت استفاده قرار گیرد.

آبخیزداری راه برون‌رفت از خشکسالی

رضا چمن‌پیرا، عضو هیئت‌علمی و رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سفیرافلاک، اظهار داشت: خشکسالی یک پدیده اجتناب‌ناپذیر در کشور ایران است چون کشور ما در عرض جغرافیایی ۲۰ تا ۴۰ درجه کره زمین قرار دارد و از میلیون‌ها سال پیش در این کمربند خشکسالی‌های دوره‌ای به وقوع پیوسته و گریزی از آن نیست.

وی افزود: نیاکان ما به‌ویژه در قسمت مرکزی کشور با خشکسالی سازگار شدند و تکنیک‌هایی مانند استفاده از قنات، آب‌انبار و سیل‌بند را دررابطه‌با این موضوع به کار گرفتند؛ البته امروز تکنولوژی، دانش بشری و روابط اجتماعی و بین‌المللی افزایش پیدا کرده است و مسلماً باید نسبت به سالیان گذشته دررابطه‌با سازگاری با خشکسالی وضعیت بهتری داشته باشیم اما این‌چنین نیست.

عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان عنوان کرد: چون ما بیشتر روی مصرف آب متمرکز شده‌ایم که البته در این زمینه هم موفق نبوده‌ایم درصورتی‌که ضعف و مشکل اصلی کار صرفاً در مسئله مصرف نیست، البته مصرف مهم است اما مصرف اهمیت به‌مراتب پایین‌تری نسبت به تولید آب دارد، بنابراین خلائی که در مدیریت منابع آب داریم در بخش تولید آب است.

وی بیان کرد: تولید آب در مناطق مرتفع، کوهستانی، جنگلی و مرتعی که پوشش گیاهی دارند اتفاق می‌افتد؛ اگر بتوان بارانی را که با زمین برخورد کرده به یک مکان امن هدایت و ذخیره کرد در واقع تولید آب انجام شده است و بهترین منبع ذخیره آب، آب‌های زیرزمینی و آب‌های سطحی مانند رودخانه‌ها، دریاها، دریاچه‌ها و تالاب‌ها هستند.

چمن‌پیرا گفت: درختان، پوشش گیاهی و مراتع مانند یک اسفنج آب را درون خود نگهداری و به زمین تزریق می‌کنند در این صورت باعث تقویت آب‌های دائمی مانند سفره‌های آب زیرزمینی، چشمه‌ها و رودخانه‌ها می‌شوند؛ بارانی که طی مدت ۶ ماه در استان به زمین تزریق می‌شود در ۶ ماه بعدی سال که دوره خشک است به‌مرور از زهکش رودخانه‌ها جاری می‌شود و برای ما رودخانه‌ها و چشمه‌های دائمی ایجاد می‌کند‌.

وی تصریح کرد: زمانی که کارخانه تولید آب یعنی جنگل‌ها، مراتع و پوشش گیاهی تخریب شوند، آب به‌جای اینکه به زمین تزریق شود به‌صورت سیلاب در سطح زمین جاری و از دسترس خارج می‌شود، بنابراین این آب در زمین تزریق نشده و چشمه و رودخانه دائمی نداریم و سراب‌ها و تالاب‌ها هم خشک می‌شوند.

 بهره‌برداری‌های بی‌رویه و ازبین‌رفتن پوشش گیاهی

عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان خاطرنشان کرد: بنابراین تنها راه برون‌رفت از مشکلات طبیعی حاکم بر کشور آبخیزداری و مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز است و هیچ راهی جز این برای برون‌رفت از مشکلات مربوط به خشکسالی‌ها وجود ندارد؛ خشکسالی و سیل دورویه یک سکه آب‌وهوایی هستند زمانی که سیل اتفاق می‌افتد و آب از دسترس خارج می‌شود چون آبی در منطقه وجود ندارد مسلماً سال بعد با خشکسالی مواجه می‌شویم.

وی اظهار داشت: بهره‌برداری‌های بی‌رویه باعث ازبین‌رفتن پوشش گیاهی می‌شود و در این شرایط منطقه قابلیت تولید آب را از دست می‌دهد و طبیعی است که ما با این شرایط مواجه می‌شویم بنابراین ما باید یک راهبرد بلندمدت برای تولید آب داشته باشیم.

چمن‌پیرا افزود: اگر می‌خواهیم برای بلندمدت یک راهبرد داشته باشیم باید به مناطق بالادست و مناطق تولید آب دقت کنیم و در حفظ پوشش جنگلی و مراتع کوشا باشیم برای این کار راهی جز آبخیزداری و مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز وجود ندارد.

وی عنوان کرد: در آبخیزداری پیشگیری بهتر از درمان است زیرا درمان سخت و هزینه بر است و گاهی اوقات ممکن نیست بنابراین باید با کارهای آموزشی، فرهنگی، مدیریتی و تبلیغاتی همه افراد اهمیت آب را درک کنند تا منابع تولید‌کننده آب تخریب نشود.

لزوم استفاده درست از منابع آبی

نورالدین نوریزدان، مدیرعامل شرکت آب‌وفاضلاب لرستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سفیرافلاک، اظهار داشت: بخشی از بحران آب ناشی از چالش‌های اقلیمی است که طی چند سال گذشته شدت پیدا کرده است و البته کشور ما از نظر جغرافیایی در یک منطقه خشک و نیمه‌خشک قرار دارد که موضوع خشکسالی در آن خارج از تصور نبوده است.

وی افزود: درگذشته مردم کشور ما از روش‌های سنتی مانند چشمه‌ها و قنات‌ها برای نگهداری از آب استفاده می‌کردند و این‌ نشان‌دهنده شیوه انضباط و نظمی بوده که درگذشته وجود داشته است.

مدیرعامل شرکت آب‌وفاضلاب لرستان عنوان کرد: ما باید از این روش‌های تاریخی یاد بگیریم که از منابع آبی کشوری که در موقعیت خشک و نیمه‌خشک جغرافیایی قرار دارد به‌درستی استفاده کنیم.

وی بیان کرد: از جمله راهکارهای مدیریت آب که می‌تواند موجب ذخیره مطمئن آب شرب و آب قابل‌استفاده باشد استفاده از آموزش‌های همگانی، تکنیک‌ها و تکنولوژی‌های به‌روز و سیستم‌های نوین برای مصرف بهینه است.

نوریزدان گفت: بنابراین اولویت قراردادن حفظ منابع آب شرب، تخصیص اعتبارات مناسب، مدیریت درست و اصولی و استفاده از وسایل و تجهیزات کاهنده استاندارد می‌تواند تأثیر بسزایی در زمینه مدیریت منابع آب داشته باشد.

انتهای خبر/